مؤلف مجهول
93
تاريخ آل سلجوق در آناطولى ( فارسي )
گفت روم را لشكر بىنهآيت هست . از سبب سلطان علا [ ء ] الدين نفرت گرفته بودند . براى آن روى گردانيدند . كه خود را غياث الدين بداند . اگر اتفاق كنند به لشكر روم هيچ لشكر مقاومت نمىتواند كردن . ايشان از اين سخن متوهم شدند . راضى شدند كه صلح كنند . بعد از آن در روم آسايش پيدا شد . اين مهذب الدين را دو پسر بود : يكى عز الدين ، دوم معين الدين . هر دو پسر بهم چون بروم آمذ [ ند ] غياث [ الدين ] گريخته تا كنار آب مندروس رفته بود كه عزم اسطنبول كند . چون خبر صلح آمذ بازگرديد . بقونيه آمذ . بعد از روزى چند بآقشهر رفتند . صاحب مهذب الدين بيمار شذ . عزم قونيه كردند . چون به آب گرم رسيدند وفات يافت . سلطان هفتهء ماتم او را بداشت . بعد از آن بقونيه آمذ . شمس الدين صاحب اصفهانى را نزد باتو « 1 » و بركه
--> ( 1 ) . اصل : بياتو . باتو يكى از پسران جوجى بود . وى مديريت و رياست اقطاع و تيول پدرى را به ارث برد و مؤسس اردوى زرين گرديد . او لقب « صاين خان » كه به معناى « خان خوب » مىباشد را دارا بوده چون بنا به روايات مغولى باتو شاهزادهاى ملايم و عاقل بوده است . ولى مورخين روسى او را كشورگشايى خونخوار معرفى مىكنند . بعدها او به عنوان بزرگ خانوادهء چنگيزخانى نقش مهم و وظيفهء خطيرى را در نزاعهايى كه براى تصرف تخت پادشاهى روى داد ايفا مىكرد . باتو آن سوى ولگا يعنى استپهاى روسى شمال درياى سياه و دنبالهء جداگانه آنها در آلفولد ( جلگه بزرگ مركزى مجارستان ) و آن عده از سلطنتهاى غرب كه مغولان به سبب بىاطلاعى از جغرافياى اروپا تصور مبهمى از آنها داشتند را مىبايست مىگرفت . وى از سالهاى ( 1236 - 1240 م ) حكمروايى خود را به تمام سرزمينهاى قبچاق و سرزمينهاى قديمى بلغار توسعه داد و نيز بر شاهزادگان روس سيادت و رياست پيدا كرد . هنگامى كه بفرمان اوگتاى يك سپاه 150 هزار نفرى مغولى دست به عمليات جنگى در اروپا زدند ، اسما تحت فرماندهى باتو بودند . اما در حين اين لشكركشىها و محاربات اختلاف و كدورتهايى بين شاهزادگان مغولى به وقوع پيوست . گيوگ كه يكى از پسران اوگتاى بود و يورى ، كه يكى از نوادگان جغتاى بود ، تقدم و رياست باتو را با بىميلى تحمل مىكردند و اين امر ( يعنى اختلاف بين گيوك ، يورى و باتو ) در تاريخ مغول داراى عواقب و نتايج عظيمى شد . با مرگ گيوك ، باتو كه مهمترين نقش را به عنوان بزرگتر خاندان چنگيزخانى بر عهده داشت ، تصميم داشت كه خانوادهء اوگتاى قاآن را از تاج و تخت سلطنت دور نگه دارد و آن را به منگو قاآن كه از خانوادهء تولى بود بدهد . به منظور همين امر در 1250 م در قوريلتائى كه در اردوگاه خود در آلاقماق تشكيل داد ، انتخاب او را مسلم ساخت ، اما خانوادههاى اوگتاى قاآن و جغتاى در مجلس شوراى عالى حاضر نشدند يا اين كه قبل از تصفيهء امر ، مجلس مزبور را ترك كردند . سپس باتو ، قوريلتاى ديگرى در كنار نهر « اونون » يا « كرولن » تشكيل دادند تمام اقداماتش